دزهای تعیین شده توسط آژانس بین المللی انرژی اتمی

محدوده دزهای تعیین شده برای پرتودهی انواع مواد غذایی توسط آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA 2002)

محدوده دزهای کم، متوسط و بالا برای پرتودهی مواد غذایی (IAEA 2002)

محدوده دز

کاربرد

محدوده دز(Gy)

کم

جلوگیری از جوانه زدن (برای مثال در مورد سیب زمینی،
پیاز، سیر و سیب زمینی هندی

۲۵ تا ۱۵۰

کم

تاخیر در رسیدن(مانند توت فرنگی و سیب زمینی)

۱۰ تا ۱،۰۰۰

کم

دفع حشرات (مانند حشرات در غلات، حبوبات، دانه های قهوه،
ادویه جات، میوه خشک، آجیل خشک، محصولات دریایی خشک
(ماهی)، انبه و پاپایا)

۲۰ تا ۱،۰۰۰

کم

قرنطینه (برای مقابله با آفت میوه و سبزیجات)

۱۵۰

کم

غیرفعال سازی انگل های پاتوژنیک (مانند کرم گیاهی و
تریشین
در گوشت)

۳۰۰ تا ۱،۰۰۰

متوسط

کاهش خرابی و گندیدین مواد غذایی در اثر میکروارگانیزم­ها

۱،۰۰۰ تا ۱۰،۰۰۰

منوسط

ارتقای کیفیت بهداشتی غذا با غیرفعال کردن باکتری­های
پاتوژنی و انگل­های غذایی

۱،۰۰۰ تا ۸،۰۰۰

بالا

کاهش ارگانیزم پاتوژنی در ادویه جات، گیاهان دارویی، و
دیگر چاشنی های سبزیجات خشک شده

۱۰،۰۰۰ تا ۳۰،۰۰۰

بالا

سترون سازی به منظور افزایش زمان انبارمانی مواد غذایی از
پیش پخته شده در ظروف سیلد شده محکم

۲۵،۰۰۰ تا ۷۵،۰۰۰

جدول استاندارد‌‌های پرتودهی مواد غذایی (IAEA,2002)

حداکثردز پرتوی

برحسب کیلوگری

هدف از پرتودهی انواع مواد غذایی
۰٫۲ جلوگیری از جوانه زدن در طول ذخیره سازی گیا‌هان ریشه­ای
۱

۱

۲٫۵

تاخیر در زمان رسیدن،

جلوگیری از آلودگی توسط حشرات

افزایش زمان ماندگاری

میوه‌‌ها و سبزیجات تازه
۱

۵

جلوگیری از آلودگی توسط حشرات

کاهش الودگی میکروبی

غلات، آجیل،دانه‌‌های روغنی،میوه‌‌های خشک
۵

۳

۲

کاهش میکروارگانیسم‌‌های بیماری‌زا،

کنترل آلودگی انگل‌‌ها،

افزایش زمان ماندگاری

ماهی، غذا‌های دریایی و محصولات آن‌‌ها (تازه و یخ‌زده)

کاربرد دزهای مختلف برای پرتودهی گامای مواد غذایی و محصولات کشاورزی (IAEA, TRS 481, 2015)

کاربرد‌های دز پایین کاربرد‌های دز متوسط

کاربرد‌های دز بالا

۰٫۱kGy≤Indivative Dose≤ ۱ kGy ۱ kGy≤Indivative Dose≤ ۱۰ kGy ۱۰ kGy≤Indivative Dose
· جلوگیری از جوانه زدن پیاز، سیب‌زمینی و سیر

· تاخیر در رسیدن میوه

· از بین بردن حشرات (جلوگیری از آلودگی غلات و محصولات
انبار شده) در محصولات تازه

· عقیم کردن (جلوگیری از باروری حشرات)

· غیرفعال کردن انگل‌‌ها درگوشت و محصولات گوشتی (کرم
روده و موجودات تک یاخته ای)

· دفع آفات و جلوگیری از آلودگی توسط حشرات در میوه‌‌های
تازه و خشک

• کاهش شماری از ارگانیسم های فاسدکننده (مثلاً در توت
فرنگی)• افزایش زمان انبارمانی• غیرفعال کردن میکروارگانیسم ها در گوشت تازه و یخ زده،
ماهی و غذاهای دریایی، میوه تازه برداشت شده و سبزیجات

• رفع آلودگی و از بین بردن میکروب‌‌ها در اودیه جات، و
مواد غذایی خشک شده

• از بین بردن باکتری های بیماری‌زای موجود در غذا، گوشت
و ماکیان

• سترون‌سازی غذا برای اهداف خاص مانند غذای بیمارستانی

• کاهش میکروارگانیسمها تا حد استریل

• نگهداری مواد غذایی در بسته بندی های خاص بیرون از
یخچال