پرتودهی وسایل، تجهیزات و محصولات پزشکی و بهداشتی

فرایند پرتودهی وسایل، تجهیزات و محصولات پزشکی و بهداشتی عبارتست از پرتودهی دقیق و کنترل شده کالای مورد پرتودهی با هدف استریل کردن آن با دز تعیین شده قبلی براساس استانداردهای مربوطه، تا تغییرات مورد نظر و از قبل پیش‌بینی شده در آن ایجاد و به استریل شدن کالا بدون نیاز به قرنطینه و نگهداری پس از تیمار منجر شود. برخلاف روش‌های دیگر، …
پرتودهی گاما یک فرایند سرد و غیرشیمیایی می‌باشد که به تخریب و از بین بردن کلیه میکرب‌ها، و به ویژه باکتری های مقاوم منجر می‌شود. این کار توسط منابع پرتوی یونساز با انرژی مشخص در سامانه پرتودهی انجام می‌گیرد. در این روش پرتوهای یونیزه‌کننده به داخل کالای مورد پرتودهی نفوذ کرده و میکروارگانیسم‌های موجود را از طریق آسیب به DNA و ساختار سلولی آنها از بین می-برند، بدون اینکه اثری بر کالای پرتودیده باقی بماند. پرتوفرآوری با پرتوهای گاما به طور موثری بسیاری از محصولات را که ترکیبی از مواد مختلف باشند، استریل می‌کند. این مواد ممکن است دارای تنوع در چگالی و ساختمان ترکیب باشند.

همچنین روش پرتودهی به عنوان نخستین انتخاب برای استریل کردن داروهای جامد حساس به دما در نظر گرفته شده و آژانس داروئی اروپا (European Medicines Agency; EMEA) آن را به عنوان روش استریل کردن انتخاب نموده است.
براساس مقررات وضع شده‌ی اخیر، روش پرتودهی به جای استفاده از روش شیمیایی و سمی گازدهی با اتیلن اکساید (ethylene oxide; EtO) انتخاب و معرفی شده است. بکارگیری این گاز به دلیل انتشار آلودگی و نتایج اطلاعات ثبت شده محیطی به ویژه در تخریب گاز ازن محیط، توسط بسیاری از کشورها ممنوع شده است. به عنوان مثال در کشور ژاپن در سال ۲۰۰۱ میلادی گاز اتیلن اکساید در زمره مواد سمی قرار گرفته و به تدریج استفاده از آن متوقف و در سال ۲۰۰۲ میلادی ممنوع گردید. امروزه بیش از ۴۰% وسایل یکبار مصرف پزشکی در سطح جهان با روش پرتودهی گاما استریل می‌شوند.